een kunstproject met lesvideo's
en gratis media (2 eBooks, een audioboek en een pdf).
Als Inleiding tot openbare evenementen en discussies in de post-coronaperiode.

Alle muziek op de video's en gratis media van snelheidsproject.

Inleiding tot de videoserie
Geheugenkunst
Paradox van een traditie in de moderne tijd

De kwestie van een traditie in de moderne tijd raakt aan de paradox van de onvolledigheid van het denken in relatie tot een zekerheid.

Inleiding tot de videoserie: de kunst van het geheugen. Paradox van een traditie in de moderne tijd

 

(1) Kafka moest de waarheid onthullen om de overdraagbaarheid te redden ...

Aan de hand van deze zin van Walter Benjamin over Franz Kafka zal ik aanwijzingen voor een integratie van de paradox opvolgen als onderdeel van een methodologie van Kafka.
Met De waarheid onthullen... is waarschijnlijk niet bedoeld een afwijzing van een mogelijkheid van waarheid. In plaats daarvan betekent 'opgeven' hier het moment van de waarheid aan het licht brengen. Na het verlies aan betekenis van de canonieke en stevig verankerde waarheden in de grote tradities, zijn Benjamin en Kafka bezig met het mogelijk maken van een open traditie op het open podium van de geest en ondersteund door het onvoorwaardelijke ›individuele‹ ...

Deel 1: "Kafka moest de waarheid onthullen om de overdraagbaarheid te redden ..."

(2)  ... Al deze literatuur is een stormloop tegen de grens ...  (Franz Kafka)

Een stuk uit Kafka's dagboeken met bijna programmatische verwijzingen naar een traditie in de moderne tijd, een "nieuwe geheime doctrine, een Kabbalah" in de woorden van Kafka, leidt verder naar het complement van "de meest ongebreidelde individualiteit..." (Kafka) en culturele en dus ook het collectieve geheugen. Kafka treedt hier op als voorbeeld van andere stemmen waaraan, na het verlies van betekenis van de canonieke vormen en als het ware in het oog van de grote catastrofes van de moderniteit in de eerste helft van de 20e eeuw, een nieuwe vorm van traditie leek bijzonder urgent.

Deel 2: "... Al deze literatuur is een stormloop tegen de grens ..." (Franz Kafka)

(3) ... geloven dat het onbegrijpelijke toch verschijnt, en inderdaad verborgen. (Simone Weil)

Kafka's methodiek wordt vervolgd met enkele fragmenten uit het werk van de Franse filosoof. Ook bij Weil is het uitgangspunt de aanname van het menselijke basistalent voor substantiële ervaring op de grens van kennis. Het perspectief van een universele mensheid, afgeleid van het antropologische motief van dit talent, vindt bij Weil een uitgebreidere uitdrukking.

Deel 3 - Met teksten van Simone Weil

(4) Ludwig Wittgenstein: Er is echter het onuitsprekelijke. Het is het mystieke.

Met fragmenten uit Wittgensteins enige boek dat tijdens zijn leven is gepubliceerd, Logische filosofische verhandeling, wordt de methodologie uitgevoerd volgens het antropologische begrip van Weil en Kafka. Met de vaak geciteerde zin "Waarover men niet kan spreken, daarover moet men zwijgen" Wittgenstein benadrukt ook een grens aan kennis en vooral de waarschuwing tegen onjuiste linguïstische toegang. Maar juist in het besef van de grens meet Wittgenstein ook de mens met een speciale wijze van kennen als aanvulling of aanvulling op de logisch-linguïstische toegang tot: Dat onuitsprekelijk [...] verschijnt. Bij Wittgenstein, van wie nauwelijks wordt verdacht een mystagoog te zijn - integendeel, op basis van de Wiener Kreis, Bertrand Russel en analytische filosofie werd hij tot boegbeeld van het positivistische rationalisme gemaakt - bij Wittgenstein kunnen we de term gebruiken en met het oog op overdraagbaarheid één begrijpen mystiek Herwin perspectief als een antropologisch basismotief. Bij Wittgenstein beweegt de vraag naar één nu sterker dan bij Weil en Kafka ethische muzikaliteit in verband met de cultuur van een mystiek perspectief op de voorgrond: Het is duidelijk dat ethiek niet kan worden uitgedrukt, ethiek is transcendentaal.

Deel 4 - Met teksten van Ludwig Wittgenstein

(5) Hanna Arendt. Overwegingen over ›ethische muzikaliteit‹

"Het is duidelijk dat ethiek niet kan worden uitgedrukt, ethiek is transcendentaal". De zin van Ludwig Wittgenstein leidt tot de vraag hoe ethiek in de moderne tijd nog denkbaar is en hoe deze vorm kan krijgen. Een vraag die centraal stond in een reeks lezingen die Hannah Arendt in 1960 gaf. In de lezing "Enkele vragen over morele filosofie" beschrijft Arendt hoe een samenleving die zichzelf zag als een ondersteunend onderdeel van een humanistische traditie, binnen enkele jaren haar ethische principes in hun tegendeel kan veranderen. Arendt vraagt ​​naar welke motieven de weinigen die zich immuun toonden voor deze perversie leefden en handelden.

Arendt: Een voorbeeld uit onze recente ervaring illustreert dit punt. Als je de enkelen, de zeer weinigen die volkomen veilig en onschuldig zijn gebleven tijdens de morele ineenstorting van nazi-Duitsland, nader bekijkt, zul je ontdekken dat ze niets hebben meegemaakt zoals een groot moreel conflict of een gewetenscrisis. (…) Ze voelden geen verplichting, maar handelden in overeenstemming met iets dat voor hen vanzelfsprekend was, ook al was dat voor hun omgeving niet meer vanzelfsprekend. Je geweten, als dat het was, had geen dwingend karakter: het zei: ›Ik kan dat niet‹ in plaats van: ›Ik kan dat niet‹

(Uit: Een lezing over ethische vragen) Enkele vragen van morele filosofie. Lezing aan de New School of Social Research, New York, 1965)

Deel 5 - Overwegingen over ›ethische muzikaliteit‹

(6) Een gedicht van Catharina Regina von Greiffenberg

Met verwijzingen in het gedicht Over de onuitsprekelijke invoer van de Heilige Geest van de Oostenrijkse dichter uit de barokperiode, een protestantse mysticus en 'ballingschap' in Oostenrijk, wordt het complement van onherkenbaarheid en essentiële ervaring poëtisch weerspiegeld. 

In de picturale paradoxen:

Jij onzichtbare bliksem, jij donker en helder licht,
Jij hartvervulde kracht, maar onbegrijpelijk wezen!

- de dichter vat het complement in de allereerste regels samen in het beeld van een ›Syngenia‹, tegenover een wezenlijke eenheid. Greiffenberg benadrukt ervaring als een cognitie in de stof zelf, als een Ademkracht, als een cognitie in de Erts-jezelf zijn:

De ziel is niet zo prijzenswaardig van zichzelf.
Het is een wonderwind, een geest, een wevend wezen,
De eeuwige ademkracht, het aartswezen zelf,
Dat in mij dit hemelvlammende licht ontsteekt.

Deel 6 - Een gedicht van Catharina Regina von Greiffenberg

(7) aanmoediging. Een gedicht van Friedrich Hölderlin

Ook Hölderlin opent zijn gedicht met het beeld van een syngenie.

Echo van de hemel! Heilig Hart! waarom

Het is een ervaring om deel te nemen aan verwantschap, ja, om één te zijn van binnenuit en allesomvattend. Het cultiveren van deze ervaring als basis van een traditie lijkt hem echter verloren in het begin van de moderniteit:

Waarom zwijg je tussen de levenden?
Slaap, gratis! van de goddelozen
Voor altijd gedegradeerd tot diep in de nacht?

Maar net als Catharina von Greiffenbergs wijst Hölderlin ook op een substantiële en altijd effectieve, onvermijdelijke ervaring:

(...)
En stil waaiend als een dor veld,
Het andere van de natuur voor jou die
Opwindend, soulvol.

Voor Hölderlin wordt een levenshouding gevormd en dus een traditie vanuit dit mystieke perspectief en vanuit het poëtische perspectief aanmoediging:

Bij de Jova! binnenkort, binnenkort zingen de bosjes niet meer
Alleen lof van het leven, want het is de tijd
Dat zij, uit de mond van mensen
Mooiere ziel verkondigt zichzelf opnieuw,

In zijn werken, in poëzie en proza, wijst Hölderlin herhaaldelijk op de poëtische schoonheid en urgentie van traditie, evenals op de taak van poëtische activiteit in deze zin:

In het menselijke woord, op een mooie dag
De komende jaren zal het zich als eens uit gaan drukken.

Hölderlin benadrukt ook het substantiële, tot aan het gevoel van verantwoordelijkheid om de fysieke wereld vorm te geven volgens de oriëntatie van de mens in zijn perceptie van het transcendente perspectief. Dat zo'n poëtisch aangemoedigde cultuur tot uiting komt in de fysieke wereld, blijkt wel uit de enorme effecten van menselijk handelen op de fundamenten van leven en landschappen.

Dan meer liefdevol in competitie met stervelingen
Het element vormt, en wordt pas dan rijk,
Dankzij vrome kinderen, aarde
Borst, het oneindige, ontvouwt zich

Deel 7 - ›Aanmoediging‹ - Een gedicht van Friedrich Hölderlin

(8) Met een tekst van Friedrich Nietzsche

In een tekstreeks uit de Vrolijke wetenschap en het landgoed, Nietzsche, de ›herevaluator van alle waarden‹, beschrijft het verlies aan betekenis van de canonieke tradities als een dramatische culturele breuk en een essentieel verlies: Hebben we de zee gedronken...

Vervolgens beschrijft hij een ontwikkeling tot aan staten die, wetende wat er later zal gebeuren, verschijnen als een beklemmende profetie: het naderen van een lege cultuur, tot één Logica van horror. De moderne mens gelooft, in zijn zelfvertrouwen van secularisatie en verlichting, op de goede weg te zijn in het overwinnen van duistere vormen, maar voedt zich eigenlijk nog steeds met de bronnen van de verouderde vormen en loopt uit een vals geloof in eigen kracht en het daaruit voortvloeiende gebrek aan een nieuwe, een eigen traditie tot een catastrofe, de stal van een essentiële cultuur, het verlies van fundamentele ethische motieven en manieren van leven.

In de zin van een vrije geest maar toch schept hij het beeld van een nieuwe, open vorm van traditie. Ook in zijn projectie één nu open zee laat jou horizon detecteren.

Deel 8 - Met een tekst van Friedrich Nietzsche

(9) Een zin uit Heines Over de geschiedenis van religie en filosofie in Duitsland

Heine, bewonderd door Nietzsche, heeft een soortgelijk gevoel, een seismografisch talent, een olfactorisch talent als Nietzsche - een neus voor culturele tradities en ontwikkelingen in de geschiedenis van de mentaliteit. zijn tekst Over de geschiedenis van religie en filosofie in Duitsland ", aanvankelijk geschreven voor het Franse publiek in Franse ballingschap, werd destijds botweg afgewezen door de groten van het historicigilde. Uit de analyse van Heine blijkt een precies en fijn gevoel voor zaken, ook opgedaan uit de ervaringen van zijn directe omgeving, persoonlijke ontmoetingen met bijvoorbeeld Hegel en de figuren van de 48ste revolutie. Hij neemt Nietzsches idee van overlappende traditielagen over, en beschrijft ook het verlies aan betekenis van de christelijk-joodse cultuur naar het beeld van de talisman temmen, The verrot Kruis, en de terugkeer van stenen goden (...) de wreedheid van de oude strijders, de onzinnige berserkerwoede waarvan de Noordse dichters zoveel zingen en zeggen, een Germaanse barbaarsheid, die eigenlijk nooit echt overwonnen werd. Net als Nietzsche is er een profetie aan het einde van zijn beraadslagingen, een profetie uit 1835 die de latere kennis van wat er gebeurde verbrijzelde, maar die uit Heines helderziende presentatie van de culturele lagen en tradities vrij voorspelbaar blijkt te zijn: Je stuk wordt uitgevoerd in Duitsland, terwijl de Franse Revolutie alleen maar een onschuldige idylle wil lijken...

Deel 9 - Een zin uit Heine's "Over de geschiedenis van religie en filosofie in Duitsland"

(10) Een elegie van Xenophanes von Kolophon

De tiende bijdrage en voorlopig de laatste bijdrage in de videoreeks over de kwestie van traditie en overdraagbaarheid in de moderne tijd: De uitleg van een elegie van Xenophanes von Kolophon biedt een schat aan inzichten. Bijvoorbeeld over het ontstaan ​​van een vrije geest als basis van een wetenschappelijke methode in, als onderdeel van de presocratische 'natuurfilosofie'.

Het is een zeer multiculturele omgeving waarin het beslissende nieuwe vertrek nu kan plaatsvinden. Wanneer de beelden van goden en religieuze beelden tussen de havenbewoners aan de kust van Klein-Azië van over de hele wereld worden vergeleken, worden de regionale absoluten gerelativeerd. Nadat de antropomorfe godenbeelden hun betekenis verloren, werd het toneel vrijgemaakt voor wilde en natuurlijke speculaties, en ten slotte voor het idee van een onbegrijpelijk en universeel principe, een universum van zijn. Dit is het vrije stadium van de geest waarop, zoals Karl-Raimund Popper, de vertaler van de elegie, denkt, een wetenschappelijke methode van kritisch rationalisme zich voor het eerst ontwikkelt vanuit de erkenning van het onbegrijpelijke.

Deel 10 - Een elegie van Xenophanes von Kolophon

Materialen gerelateerd aan het project. Gratis downloads.

Begeleidend boek
(als audio-eBook *)

 

*Met audiolezingen door Axel Grube

Het voorlezen kan worden gestart door op de tekst of afzonderlijke tekstpassages parallel aan de tekst te tikken.

Für appel iOS Apparaten kunnen de Lees hardop Functie in de iOS-app books verwendet werden

Für android Apparaten gebruiken de gratis app PubReader nodig zijn. Dit heeft ook de Lees hardop-Functie)

Begeleidend boek
(als een eenvoudig eBook)

Teksten
PDF lezer

Teksten
Als een audioboek

audio eBooks (verbeterde e-books)

e-boeken met geïntegreerd lezen van audioboeken
Gratis te downloaden

audio eBooks (enhanced eBooks), bediening en mogelijkheden

eBook en audioboek tegelijk...
audio eBooks (verbeterde e-books)
Met lezingen door Axel Grube

Het voorlezen kan worden gestart door op de tekst of afzonderlijke tekstpassages parallel aan de tekst te tikken.

Für appel iOS Apparaten kunnen de Lees hardop Functie in de iOS-app books verwendet werden

Für android Apparaten gebruiken de gratis app PubReader nodig zijn. Dit heeft ook de Lees hardop-Functie)